Beroepsaansprakelijkheidsverzekering: wanneer heb je die nodig naast de AVB?

Een beroepsaansprakelijkheidsverzekering (BAV) dekt schade die ontstaat doordat jij of een medewerker een fout maakt in het werk zelf, niet doordat iemand struikelt over je gereedschap. Het gaat om zuivere vermogensschade: financieel verlies bij een klant of derde, zonder dat er iets kapot is gevallen of iemand gewond is geraakt.

MKB Servicedesk geeft drie herkenbare voorbeelden: een management consultant die verkeerd advies geeft waardoor een klant een slechte beslissing neemt, een ICT'er met een programmeerfout waardoor software dagenlang niet werkt, en een reclamebureau met een inschattingsfout waardoor een merk imagoschade oploopt. In alle drie gevallen is er geen zaak- of letselschade, maar wel een rekening die bij de opdrachtgever terechtkomt.

Ondernemersplein noemt het verkeerd geven van advies letterlijk als voorbeeld van iets dat niet onder de gewone bedrijfsaansprakelijkheid valt: "Hiervoor heeft u een beroepsaansprakelijkheidsverzekering nodig." Een BAV vergoedt in de regel ook de kosten van verweer: juridische bijstand en geschiloplossing als een klant je aansprakelijk stelt, ook als de claim uiteindelijk ongegrond blijkt.

De verzekering is vooral bedoeld voor beroepen waarin het product van je werk een advies, een ontwerp, een berekening of een stuk code is. Hoe abstracter het product, hoe groter het risico dat een fout zich pas later vertaalt in schade bij een ander.

De bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering (AVB) en de BAV lijken op elkaar, maar dekken een ander soort schade. MKB Servicedesk vat het zo samen: "AVB voor zaak- en letselschade, BAV voor vermogensschade door beroepsfouten." Een AVB vergoedt materiële schade (een omgestoten vaas, koffie over een laptop) en letselschade (een klant die struikelt over een los matje). Een BAV vergoedt financieel verlies door een fout in je vakwerk, zonder dat er iets stuk is.

Dat betekent ook dat de een de ander niet vervangt. Een AVB dekt geen vermogensschade door een beroepsfout, en een BAV dekt geen zaak- of letselschade. Wie alleen een AVB heeft en in zijn werk ook adviseert, ontwerpt of berekent, heeft voor dat deel van het werk geen dekking.

Er is nog een losse valkuil die bij beide verzekeringen misgaat: het zogeheten opzichtrisico. Schade aan spullen van een opdrachtgever die je onder je hoede hebt — bijvoorbeeld apparatuur die je repareert, of materiaal op een bouwplaats — is standaard vaak niet verzekerd bij geen van beide polissen en moet je apart checken.

In de praktijk combineren veel zelfstandigen en MKB-bedrijven beide dekkingen. Verzekeraars bieden de BAV regelmatig aan als uitbreiding op een bestaande AVB-polis, wat vaak voordeliger is dan twee losse verzekeringen bij verschillende partijen afsluiten.

Een wettelijke verplichting voor een BAV geldt maar voor een klein aantal gereguleerde beroepen. Advocaten zijn het duidelijkste voorbeeld: de Nederlandse Orde van Advocaten schrijft zelf: "Als advocaat bent u verplicht om u adequaat te verzekeren tegen het risico van beroepsaansprakelijkheid." Voor de meeste andere beroepen, waaronder de meeste zzp'ers en MKB-dienstverleners, bestaat die wettelijke plicht niet.

Wat wel vaak voorkomt: een beroepsorganisatie of brancheverband stelt een BAV als voorwaarde voor lidmaatschap, ook zonder dat de wet dat eist. En steeds vaker is het de opdrachtgever die hem eist, niet de wet. MKB Servicedesk noemt dit expliciet: "Veel opdrachtgevers stellen dit zelfs als harde eis voordat er een opdracht toegekend wordt." Dat zie je vooral bij het inhuren van zzp'ers in adviserende rollen: zonder bewijs van een lopende BAV-polis krijg je de opdracht niet eens aangeboden.

Het gevolg is dat de BAV in de praktijk een marktverplichting is geworden voor een veel grotere groep dan alleen de wettelijk gereguleerde beroepen. Wie regelmatig voor grotere opdrachtgevers werkt, met name in de zakelijke dienstverlening, ICT, communicatie of techniek, loopt al snel tegen deze eis aan, ook als er geen wet achter staat.

De afweging begint bij de vraag wat voor soort fout in jouw werk het meeste geld kan kosten. Lever je vooral fysiek werk op — een installatie, een bouwproject, een geleverd product — dan ligt het risico vooral bij zaak- en letselschade, en is een AVB de basis. Lever je vooral een advies, een ontwerp, een berekening, een stuk tekst of code op, dan zit het grootste risico in een fout die zich pas later vertaalt in financiële schade bij de klant, en is een BAV minstens zo belangrijk als de AVB.

Veel bedrijven vallen tussen deze twee uitersten: een installateur die ook adviseert over de beste oplossing, een bouwbedrijf dat ook calculeert en begroot. In die gevallen is het zinnig om beide dekkingen te hebben, al was het alleen om de discussie met een verzekeraar achteraf te voorkomen over onder welke polis een schadeclaim eigenlijk valt.

Een BAV is minder zinnig als je werk vrijwel nooit leidt tot een financiële beslissing bij de klant, je niet met grotere opdrachtgevers werkt die hem eisen, en je beroepsgroep geen lidmaatschapseis stelt. In dat geval is het premiebedrag beter te besteden aan een stevige AVB en goede algemene voorwaarden.

Lees in alle gevallen de polisvoorwaarden van de specifieke verzekeraar: wat precies onder "beroepsfout" valt en welke uitsluitingen gelden, verschilt per polis en per verzekeraar, en bepaalt in de praktijk meer dan de naam van de verzekering.