Lenen bij je eigen bv: vanaf welk bedrag de fiscus meekijkt

Veel dga's lenen geld van hun eigen bv: voor een verbouwing, een belegging, of omdat het makkelijker is dan een hypotheek bij de bank aanvragen. Sinds 1 januari 2023 zit daar een grens aan. De Wet excessief lenen bij eigen vennootschap bepaalt dat de Belastingdienst op 31 december van elk jaar kijkt hoeveel je in totaal bij je eigen bv (of bv's) hebt openstaan. Blijft dat onder de grens, dan verandert er niets. Kom je erboven, dan wordt het bedrag boven de grens belast als inkomen uit aanmerkelijk belang in box 2, ook al heb je dat geld niet opgenomen of uitgekeerd. De schuld aan de bv blijft daarbij gewoon bestaan; je betaalt dus belasting over geld dat je nog steeds terug moet betalen.

De grens lag in het eerste jaar, 2023, op €700.000. Via een amendement is die per 1 januari 2024 verlaagd naar €500.000, en dat bedrag geldt nog steeds in 2026. De regel raakt dus niet alleen dga's met een grote lening voor een pand of een dure verbouwing: bij een bestaande rekening-courantschuld die een paar jaar is opgebouwd, zit je sneller boven de grens dan je denkt.

De wet geldt voor iedereen met een aanmerkelijk belang: een aandelenbezit van 5% of meer in de vennootschap. Dat is niet beperkt tot de klassieke dga met 100% van de aandelen; ook een mede-aandeelhouder met een kleiner belang valt erónder zodra die zelf meer dan de grens bij de bv heeft geleend.

De grens van €500.000 is niet per persoon op zichzelf. Heb je een fiscale partner, dan telt de wet jullie schulden aan de bv('s) samen en geldt de grens voor het totaal. Heb je zelf €300.000 geleend en je partner €250.000, dan staat de teller op €550.000 en val je samen €50.000 boven de grens.

Ook schulden van je kinderen (en hun partner) aan jouw bv kunnen meetellen, als het kind geen eigen aanmerkelijk belang heeft maar de lening via jouw bv loopt. De wet is daarbij bewust ruim geformuleerd: het gaat om schulden die je "rechtens dan wel in feite direct of indirect" aan de vennootschap hebt. Een kennisgroepstandpunt van de Belastingdienst uit 2024 laat zien hoe ruim dat wordt toegepast: als je bv zich garant stelt voor een banklening die je anders niet (of niet op dezelfde voorwaarden) had gekregen, telt die banklening gewoon mee als schuld aan de bv. Had de bank de lening ook zonder die garantie verstrekt, dan telt hij niet mee.

Er is wel een belangrijke uitzondering: een lening voor je eigen woning. Schulden die je bij de bv hebt voor de eigen woning blijven buiten de telling, maar dan moet er wel een recht van hypotheek op de woning zijn gevestigd ten gunste van de bv, en moet die lening in box 1 vallen. Een onderhandse lening zonder hypotheekrecht telt dus wél mee, hoe logisch de besteding ook is.

Het bedrag boven de €500.000 wordt belast tegen de box 2-tarieven. Die zijn in 2026 ongewijzigd ten opzichte van 2025: 24,5% over de eerste €68.843 aan box 2-inkomen, en 31% over het meerdere.

Een rekenvoorbeeld maakt het concreet. Stel: je hebt op 31 december €650.000 openstaan bij je bv en geen fiscale partner. Het bovenmatige deel is €150.000. Daarvan valt €68.843 in de eerste schijf (24,5% is ongeveer €16.867) en €81.157 in de tweede schijf (31% is ongeveer €25.159). Samen betaal je dat jaar ruim €42.000 belasting, terwijl de schuld van €650.000 aan je bv gewoon blijft staan en je die nog steeds moet terugbetalen.

Heb je de heffing in een eerder jaar al eens betaald over een deel van je schuld, dan wordt dat deel niet opnieuw belast: je persoonlijke drempel gaat daardoor feitelijk omhoog met het bedrag waarover je al hebt afgerekend. Loste je een deel van de lening af, dan ontstaat er negatief box 2-inkomen, dat je kunt verrekenen met positief box 2-inkomen uit andere jaren.

De meest voor de hand liggende route is aflossen: zorg dat je schuld aan de bv vóór 31 december onder de €500.000 zakt. Dat kan met eigen spaargeld, maar ook door de lening deels te herfinancieren bij een bank. Een banklening kost rente die je als privépersoon betaalt in plaats van aan je eigen bv, maar die rente staat los van de fictieve box 2-heffing.

Een tweede route is een dividenduitkering vanuit de bv, die je gebruikt om de schuld af te lossen. Let op: over dat dividend betaal je zelf ook belasting in box 2, dus dit is alleen voordelig als die heffing lager uitpakt dan de heffing over het bovenmatige deel van de lening, of als je toch al van plan was dividend uit te keren.

Een derde, minder gangbare route is het verkopen van een privévermogensbestanddeel aan de bv, zodat de vordering van de bv op jou wordt verrekend met wat de bv aan jou verschuldigd wordt. Houd er rekening mee dat de verkoop van bijvoorbeeld een bedrijfspand aan je eigen bv overdrachtsbelasting kan opleveren, die los staat van de excessief-lenen-heffing. Plan je dicht tegen de grens aan te zitten, dan is het verstandiger om ruim voor 31 december met je accountant te kijken welke route in jouw situatie het minst kost, in plaats van op 30 december nog te schakelen.

De grens is al één keer tussentijds verlaagd, van €700.000 in 2023 naar €500.000 vanaf 2024, en er liggen plannen om verder te verlagen. In de augustusbesluitvorming voor de Rijksbegroting is het voornemen opgenomen om de grens vanaf 2027 in vijf jaarlijkse stappen van €80.000 te verlagen, tot uiteindelijk €100.000. Dat is een kabinetsvoornemen en nog geen aangenomen wet, dus de precieze stappen en het tijdpad kunnen nog wijzigen bij de definitieve besluitvorming.

Voor wie nu al rond of boven de €500.000 bij de eigen bv heeft geleend, is dat een reden om niet te wachten tot de grens daadwerkelijk zakt. Een schuld die nu nog onder de drempel blijft, kan dat bij een lagere grens niet meer zijn, zonder dat je zelf iets hebt bijgeleend.

Wil je weten of je eigen situatie boven de grens uitkomt, dan is het optellen van alle openstaande rekening-courantschulden en leningen bij je bv's, inclusief die van je fiscale partner, het eerste wat je zelf kunt doen. Daarna is het een rekensom voor je accountant of fiscalist, zeker als er ook nog een bankgarantie of een lening aan een kind in het spel is.