← Alle artikelen

Zwanger en zelfstandige: zo werkt de ZEZ-uitkering

Oarized · 20 november 2026

Wat de ZEZ-uitkering is en voor wie

ZEZ staat voor Zelfstandig En Zwanger. Het is een uitkering van het UWV die zwangerschapsverlof regelt voor mensen die geen werkgever hebben om dat voor hen te doen. Je sluit er niets voor af en betaalt er geen premie voor: je vraagt hem gewoon aan zodra je zwanger bent en aan de voorwaarden voldoet.

UWV noemt een hele reeks situaties die in aanmerking komen, niet alleen de klassieke zzp'er. Het gaat om mensen die werken "als zelfstandige. Bijvoorbeeld als huisarts, tandarts, freelancer of artiest", om mensen met "winst uit uw onderneming als zelfstandige", om directeuren-grootaandeelhouders, om mensen die "meewerken in de onderneming van uw partner of huwelijkspartner", om mensen met een aanmerkelijk belang in een onderneming, om pgb-zorgverleners met een zorgovereenkomst met partner of familie, en om alfahulpen of particuliere huishoudelijke hulpen die minder dan vier dagen per week werken.

De rechtsvorm van je onderneming speelt dus geen rol. Of je nu als eenmanszaak werkt, in een vof zit, of dga bent van je eigen bv: de voorwaarde is steeds dat een van deze situaties voor jou geldt op de dag vóór de uitkering ingaat.

Hoe hoog de uitkering is

Het maximum is helder: UWV stelt dat je "maximaal het minimumloon" krijgt. Of je dat maximum ook echt krijgt, hangt af van hoeveel je het afgelopen jaar hebt gewerkt.

Werkte je in het kalenderjaar vóór de startdatum 1.225 uur of meer als zelfstandige, dan krijg je altijd het minimumloon, los van wat je daadwerkelijk verdiende. Werkte je minder uren, dan kijkt UWV naar je winst of inkomen: het bedrag over het jaar vóór de startdatum, of het gemiddelde over de vijf voorafgaande jaren als dat hoger uitvalt. Ben je minder dan vijf jaar actief, dan houdt UWV daar rekening mee. Werk je mee in de onderneming van je partner zonder zelf inkomen te hebben, dan rekent UWV met jouw winstaandeel. Werk je als alfahulp of particuliere huishoudelijke hulp, dan maakt het aantal gewerkte uren niet uit en telt alleen je inkomen.

De uitkering loopt minstens 16 weken, en bij een tweeling of meerling minstens 20 weken. Je krijgt hem wekelijks uitgekeerd. Ben je daarnaast vrijwillig verzekerd voor de Ziektewet en is die uitkering lager dan het minimumloon, dan kun je de ZEZ-uitkering gebruiken als aanvulling tot het minimumloon.

Wanneer en hoe je de uitkering aanvraagt

De startdatum kies je zelf, binnen een vaste bandbreedte. Volgens UWV ligt die "tussen 6 en 4 weken voor de dag die je telt vanaf de dag na de uitgerekende datum". Bij een tweeling of meerling is dat tussen 10 en 8 weken voor die dag.

De aanvraag zelf doe je niet te vroeg en niet te laat: "Aanvragen kan tussen de 4 en 2 weken voor de datum dat u de uitkering wilt starten." Ben je de aanvraagperiode misgelopen, dan is er nog een uitweg: je kunt de uitkering met terugwerkende kracht aanvragen, tot een jaar terug. Vraag je aan na de gewenste startdatum, dan krijg je binnen acht weken na je aanvraag een beslissing.

Praktisch betekent dit dat je dit niet kunt laten liggen tot de bevalling eraan komt. Zodra je weet wanneer je uitgerekend bent, kun je de aanvraagperiode in je agenda zetten: vier tot twee weken vóór de startdatum die je zelf kiest binnen de genoemde bandbreedte. Zo voorkom je dat je op het laatste moment nog uitzoekt wat er moet gebeuren, terwijl je eigenlijk met iets anders bezig wilt zijn.

Wat de uitkering niet regelt

De ZEZ-uitkering vervangt inkomen, niet je bedrijf. Lopende klanten, projecten en afspraken gaan niet automatisch op pauze omdat jij met verlof bent. Wie je werk tijdens je verlof overneemt, hoe klanten je kunnen bereiken, en wat er met facturen en offertes gebeurt die in die weken aflopen: dat regel je zelf, en idealiter ruim voor je startdatum, niet in de laatste week.

Houd ook rekening met het plafond. De uitkering is maximaal het minimumloon, ook als je normaal flink meer verdient. Voor veel zelfstandigen is dat een stuk lager dan het gewone inkomen, zeker bij 16 weken verlof. Een buffer opbouwen voor die periode, of vooraf uitzoeken wat een eventuele arbeidsongeschiktheidsverzekering voor jou zou betekenen, is iets om los van de ZEZ-uitkering te regelen.

Ten slotte bouwt de uitkering geen pensioen voor je op en telt hij niet automatisch door in andere regelingen waar je gebruik van maakt, zoals een eventuele toeslag of kinderopvang. Check bij twijfel specifiek voor jouw situatie bij UWV of een boekhouder of adviseur, want de ZEZ-uitkering regelt het inkomen tijdens het verlof, en verder niets.