Verplichte aansluiting bij bpfBOUW: wat de werkingssfeer bepaalt en wat een gemiste aanmelding kost

bpfBOUW is het verplichte bedrijfstakpensioenfonds voor de bouwnijverheid. Val je onder de werkingssfeer van dit fonds, dan ben je aangesloten — ook als je dat zelf nooit hebt aangevraagd en ook als je ervan uitging dat het je bedrijf niet raakte. Die verplichtstelling hangt niet af van de SBI-code waarmee je bij de KvK staat ingeschreven, maar van de daadwerkelijke bedrijfsactiviteit: lever je, geheel of gedeeltelijk, diensten aan derden op het gebied van de uitvoering van bouwwerken of bouwkundige werkzaamheden, dan val je er al snel onder (bpfBOUW).

Het wordt ingewikkelder zodra een bedrijf meerdere soorten werk combineert, bijvoorbeeld nieuwbouw naast renovatie, of bouwwerkzaamheden naast toelevering. Dan telt welke activiteit het zwaartepunt van het bedrijf vormt. En uit rechtspraak blijkt dat een onduidelijk geformuleerde werkingssfeerbepaling niet automatisch betekent dat je bedrijf erbuiten valt: een rechter moet dan juist actief vaststellen wat de bepaling wél betekent, aan de hand van wat naar objectieve maatstaven het meest voor de hand ligt gezien de context en de kennelijke bedoeling van de regeling (Salaris Vanmorgen). Twijfel over de formulering is dus geen reden om aan te nemen dat je buiten de boot valt — eerder een reden om het te laten uitzoeken.

De aansluiting bij bpfBOUW is geen jaarlijks terugkerende administratieve taak die ergens op een lijst staat. Er is geen herinnering, geen vervaldatum, geen melding die afgaat. Je sluit je aan op het moment dat je activiteiten eronder vallen, en daarna verandert er voor de meeste bedrijven jarenlang niets aan de vorm van het werk zelf — totdat dat wél gebeurt.

Juist dat maakt het makkelijk over het hoofd te zien. Een aannemer die begint met nieuwbouw en na een paar jaar ook afbouw- of montagewerk gaat doen, verandert daarmee misschien de balans van zijn activiteiten — zonder dat iemand op dat moment opnieuw naar de werkingssfeer kijkt. De loonadministratie draait gewoon door, de uren worden verwerkt, de aangifte loonheffingen wordt ingediend. Niets daarvan breekt af of geeft een foutmelding als er geen aansluiting bij het juiste pensioenfonds is.

Dat geldt ook voor de periodieke aanlevering van gegevens aan een pensioenfonds zelf, zoals de pensioenaangifte die bpfBOUW van aangesloten werkgevers vraagt (bpfBOUW). Een werkende koppeling tussen je loonsoftware en die aangifte verwerkt feilloos wat je erin stopt. Ze stelt nooit de vraag of je er eigenlijk wel bij hoort te zitten. Het probleem zit niet in de uitvoering, maar in een aanname die nooit meer getoetst wordt.

Blijkt achteraf dat een bedrijf al die tijd verplicht aangesloten had moeten zijn, dan kan dat leiden tot aanzienlijke premieclaims met terugwerkende kracht (Howden). De vraag die dan telt, is: hoe ver terug mag een pensioenfonds die premie nog vorderen?

Voor een premienota die al is opgelegd, geldt een gewone verjaringstermijn van vijf jaar. Maar als een bedrijf nooit is aangesloten en er dus ook nooit een nota is verstuurd, ligt dat anders. Het Hof Arnhem-Leeuwarden oordeelde op 15 oktober 2019 dat zulke premievorderingen 'van rechtswege' ontstaan — automatisch, zonder dat het pensioenfonds op dat moment weet dat dit specifieke bedrijf zijn wederpartij is. Daardoor is niet de gebruikelijke termijn van vijf jaar van toepassing, maar de algemene verjaringstermijn van twintig jaar uit artikel 3:306 van het Burgerlijk Wetboek (ECLI:NL:GHARL:2019:8464, Loyens & Loeff):

Indien de wet niet anders bepaalt, verjaart een rechtsvordering door verloop van twintig jaren. (artikel 3:306 BW)

Concreet betekent dit dat een bedrijf dat vijftien jaar geleden al onder de werkingssfeer viel, in principe over al die vijftien jaar alsnog kan worden aangeslagen — niet alleen over de laatste vijf. Hoe langer een foutieve aanname blijft bestaan, hoe groter het bedrag waar het uiteindelijk om kan gaan.

Een paar dingen die je zelf kunt doen, los van wat je boekhoud- of loonsoftware voor je regelt:

• Leg je daadwerkelijke werkzaamheden naast de werkingssfeerbepaling van bpfBOUW (of van het fonds dat voor jouw sector relevant is) — niet naast de omschrijving die toevallig bij de KvK staat.
• Doe die check opnieuw zodra de aard van je werk verandert, bijvoorbeeld wanneer je naast je kernactiviteit een nieuwe tak van werk erbij neemt.
• Vraag bij twijfel een beoordeling aan het fonds zelf, in plaats van zelf te concluderen dat de formulering onduidelijk is en je dus wel buiten de verplichtstelling zult vallen.
• Besef dat een goedlopende koppeling tussen je loonadministratie en de pensioenaangifte niets zegt over de vraag of je bij het juiste fonds zit. Die koppeling verwerkt gegevens, ze beoordeelt geen aansluitplicht.

Per 1 januari 2026 zijn bovendien de pensioenregels veranderd onder de Wet toekomst pensioenen, wat bpfBOUW zelf aangrijpt om werkgevers te wijzen op de nieuwe situatie (bpfBOUW). Dat is een natuurlijk moment om deze check, als die nog nooit is gedaan, alsnog uit te voeren — liever nu dan over tien jaar, met een naheffing die een stuk verder teruggaat dan vijf jaar.