Asbestinventarisatie bij verbouwen of slopen: wat je moet checken voordat je een klus aanneemt

De regel is simpel te onthouden, de gevolgen niet. Ga je een gebouw van voor 1994 (laten) slopen of verbouwen, dan moet je eerst een onderzoek laten doen naar asbest. Dat staat met zoveel woorden op Ondernemersplein, het officiële overheidsportaal voor bedrijven. Bouwjaar is hier de enige vraag die telt: niet hoe groot de klus is, niet of de klant ernaar vraagt, en niet of jij zelf denkt dat er geen asbest in zit.

In de praktijk betekent dit dat je bij elke renovatie, verbouwing of sloop van een pand uit die periode vooraf moet (laten) vaststellen of en waar asbesthoudend materiaal zit, en in welke risicoklasse het verwijderen daarvan valt. Dat laatste bepaalt weer welk certificaat de partij moet hebben die het weghaalt. Een inventarisatierapport is maximaal drie jaar geldig, zo meldt het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO), de officiële kennisbron van Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen over de Omgevingswet. Is er al een geldig rapport van een eerdere verbouwing, dan hoeft dat dus niet opnieuw.

Voor een aannemer is het relevante moment niet de dag dat je gaat slopen, maar de dag dat je de offerte maakt. Weet je dan nog niet of er asbest in het pand zit, dan kun je ook nog niet weten hoeveel tijd en geld de klus kost.

Alleen een gecertificeerd asbestinventarisatiebureau mag het onderzoek doen. Welke bedrijven dat zijn, staat in het certificaatregister van Ascert, zo schrijft Ondernemersplein. Hetzelfde geldt voor het daadwerkelijk verwijderen: dat mag uitsluitend een bedrijf met het juiste certificaat voor de vastgestelde risicoklasse.

Een punt waar nieuwe aannemers vaak over struikelen: het bedrijf dat inventariseert mag niet ook het bedrijf zijn dat verwijdert. IPLO is daar expliciet over: "Bedrijven die inventariseren, mogen geen asbest verwijderen." Dezelfde scheiding geldt omgekeerd. Dit is geen administratieve formaliteit maar een onafhankelijkheidswaarborg: de partij die vaststelt hoeveel werk er is, mag niet ook de partij zijn die daar garen bij spint.

Voor jouw planning betekent dit dat je met minimaal twee gecertificeerde partijen te maken hebt als er asbest wordt aangetroffen: een inventarisatiebureau en een saneerder. Zet je die twee niet los van elkaar in je planning, dan loop je vast op het moment dat de gemeente het rapport beoordeelt en ziet dat beide stappen door één bedrijf zijn gedaan.

Het inventarisatierapport moet overigens altijd op de werkplek aanwezig zijn tijdens de werkzaamheden. Dat is geen vrijblijvend advies maar een eis vanuit Ondernemersplein.

Naast de inventarisatie moet je de sloop of verbouwing melden bij de gemeente, via het Omgevingsloket. Die sloopmelding moet uiterlijk vier weken voor de start van de werkzaamheden binnen zijn, met het asbestinventarisatierapport als bijlage. Dat is geen termijn om soepel mee om te gaan: reken je de vier weken niet mee in je planning, dan kun je simpelweg niet eerder beginnen, hoe graag de klant ook wil.

Daarna volgen nog twee kortere meldingen. Je geeft via het Omgevingsloket door wanneer de sloop- of verwijderingswerkzaamheden daadwerkelijk beginnen, minimaal twee werkdagen van tevoren, en je meldt ook wanneer ze zijn afgerond. Bij het verwijderen van asbest in risicoklasse 2 of 2a komt daar de registratie in het Landelijk Asbestvolgsysteem (LAVS) bovenop.

Optelsom: tussen het moment dat je weet dat er asbest zit en het moment dat je daadwerkelijk mag beginnen, zit minimaal vier weken, plus de tijd die het inventarisatiebureau nodig heeft om te rapporteren, plus de tijd om een saneerder in te plannen. Bij een klus die je normaal binnen een week zou kunnen plannen, is dat een heel ander verhaal richting de klant.

De praktische valkuil zit niet in de regel zelf, die is helder, maar in het moment waarop aannemers hem tegenkomen. Veel bedrijven ontdekken pas tijdens de uitvoering dat een pand van voor 1994 is, terwijl de klant al rekent op een startdatum volgende week. Dan is de vertraging niet een paar dagen, maar de volle vier weken van de sloopmelding, plus het inventarisatie- en saneringstraject zelf.

Twee dingen helpen dat te voorkomen. Eerst: bouwjaar checken is de eerste stap bij elke offerteaanvraag voor verbouw of sloop, niet een vraag die je pas stelt als je al op de klus staat. Een eigenaar weet het bouwjaar meestal uit het koopcontract, de gemeente kan het ook navragen via het Omgevingsloket. Tweede: als het bouwjaar onbekend is of twijfelachtig, neem het voorbehoud van een asbestinventarisatie expliciet op in je offerte, inclusief de termijn die dat kan kosten. Dan is een vertraging van een maand geen onaangename verrassing achteraf, maar iets waar de klant vooraf over is geïnformeerd.

Voor bedrijven die meerdere van dit soort klussen per jaar aannemen, loont het om dit als vaste stap in je werkvoorbereiding te zetten: bouwjaar vaststellen voordat je een planning afgeeft, in plaats van na het tekenen van de offerte.

Is het pand van 1994 of later, dan vervalt de verplichting tot een asbestinventarisatie. Dat jaar is niet willekeurig: per 1 juli 1993 gold al een verwerkingsverbod voor asbest en vanaf 1994 is het gebruik in nieuwbouw feitelijk uitgesloten, wat de wettelijke grens verklaart die Ondernemersplein en IPLO allebei aanhouden.

Ook de sloopmelding zelf kent een uitzondering, los van de asbestinventarisatie. Verwacht je bij de sloopwerkzaamheden niet meer dan 10 m³ sloopafval, dan geldt de meldplicht niet, meldt IPLO. Let op: die uitzondering vervalt zodra er asbest in het spel is. Zodra asbest aanwezig is, moet je altijd melden, ongeacht hoeveel afval het oplevert.

Heb je al een geldig inventarisatierapport van een eerdere verbouwing aan hetzelfde pand, en is dat rapport niet ouder dan drie jaar, dan hoef je niet opnieuw te laten inventariseren voor hetzelfde deel van het gebouw. Dat scheelt tijd, mits je als aannemer wel checkt of het bestaande rapport het deel van het pand dekt waar je nu aan gaat werken. Een rapport dat alleen het dak beschreef, zegt niets over asbest in de vloerbedekking die je nu wilt verwijderen.