← Alle artikelen

Overwerk vergoeden: wat de wet verplicht, en wat niet

Oarized · 17 november 2026

Wat de Arbeidstijdenwet wel regelt: de uren, niet het loon

Veel werkgevers denken dat overwerk ergens wettelijk is geregeld met een vast percentage extra loon. Dat is niet zo. De Arbeidstijdenwet gaat over hoe lang iemand mag werken, niet over wat die uren opleveren.

Volgens de Rijksoverheid mag een werknemer per dienst maximaal 12 uur werken en per week maximaal 60 uur. Gemiddeld over 4 weken ligt de grens op 55 uur per week, en gemiddeld over 16 weken op 48 uur per week. Na een werkdag moet er minimaal 11 uur aaneengesloten rust zijn. Dat geldt ook voor overuren: zodra iemand overwerkt, telt dat gewoon mee in die maxima.

Over de vergoeding zegt de wet zelf niets. Het overheidsportaal voor ondernemers is daar expliciet over: in de wet staat niet hoeveel extra loon een werknemer moet krijgen voor overwerk. Een toeslag van bijvoorbeeld 25 of 50 procent, zoals je in sommige cao's tegenkomt, is dus geen wettelijke verplichting maar een afspraak die ergens is vastgelegd — in een cao, een arbeidsovereenkomst of een personeelsreglement. Zonder zo'n afspraak bestaat die toeslag niet automatisch.

Dit is meteen de kern van het hele onderwerp: de wet bepaalt de grens van wat mag, de cao of het contract bepaalt wat het kost. Twee verschillende regelingen die vaak door elkaar worden gehaald.

Mag je overwerk verplichten?

Een werknemer is niet uit zichzelf verplicht om over te werken. Die verplichting ontstaat alleen als die ergens is vastgelegd: in de cao, de arbeidsovereenkomst of een personeels- of bedrijfsreglement. Staat daar niets over overwerk in, dan kun je het in principe wel vragen, maar niet eenzijdig afdwingen.

Een uitzondering is een acute situatie: een storing, een calamiteit of een veiligheidsrisico waarbij doorwerken nodig is om schade of gevaar te voorkomen. Dat is tijdelijk en uitzonderlijk, geen basis om overwerk structureel verplicht te maken.

Ook als overwerk is toegestaan binnen het contract, blijven de wettelijke maxima gewoon gelden. Je mag een werknemer niet over de grens van 12 uur per dienst of 60 uur per week laten werken, ook niet met wederzijdse instemming en ook niet in een drukke periode. Dat is geen onderhandelbare afspraak tussen werkgever en werknemer, maar een harde grens uit de wet.

Let daarnaast op de kosten die vast aan structureel overwerk zitten, los van wat je aan de werknemer betaalt. Voor vaste werknemers die gemiddeld meer dan 30 procent extra overwerken, betaal je als werkgever een hogere WW-premie. Dat is een reden om overwerk te zien als iets met een prijs voor de zaak, ook wanneer je er met de werknemer zelf weinig extra voor afspreekt.

Niets afgesproken: ben je dan niets verschuldigd?

Hier wordt het genuanceerd. Geen cao, geen afspraak in het contract, geen personeelsreglement — betekent dat je voor overuren helemaal niets hoeft te betalen? Niet helemaal.

Gewerkte uren zijn in de kern gewoon arbeid, en arbeid die je als werkgever aanvaardt, moet worden beloond. Het verschil met een toeslag is dat niemand je dwingt tot een extra percentage boven het normale uurloon, maar de uren zelf blijven tellen. Compenseren met vrije tijd in plaats van uitbetalen mag, zolang het totale loon over alle gewerkte uren niet onder het wettelijk minimumloon uitkomt. Reken dat na bij veel voorkomend overwerk tegen een laag basisloon: de optelsom moet kloppen, ook in de maanden met meer uren.

Twee situaties maken verschil. Werkt iemand uit eigen beweging door, zonder dat jij dat hebt gevraagd of goedgekeurd, dan ben je in principe niet verplicht die uren te vergoeden. Accepteer je als werkgever structureel dat iemand meer uren maakt dan is afgesproken — denk aan een half jaar lang elke week een paar uur extra, en je laat dat gewoon gebeuren — dan kan dat alsnog als overwerk gelden, met een vergoedingsplicht. Een kortstondige piek, zoals de decemberdrukte in de detailhandel, geldt daarbij doorgaans niet als structureel.

Zonder goede uren- of werkbonnenregistratie is dit sowieso een slechtere positie om in te staan: ontbreekt het bewijs, dan is het achteraf lastiger om vast te stellen wie er gelijk heeft over hoeveel er precies is gewerkt.

Dit leg je vast, zodat niemand erover hoeft te discussiëren

De discussie over overwerk gaat zelden over de wet — die is op dit punt kort en duidelijk — maar over wat er wél en niet is afgesproken. Drie dingen voorkomen de meeste problemen.

Leg eerst vast of overwerk kan worden gevraagd, en onder welke voorwaarden. Dat kan in de arbeidsovereenkomst zelf of in een personeelsreglement waar het contract naar verwijst. Geef daarbij aan of het om een uitzondering gaat (drukte, een storing) of om een structureel onderdeel van de functie, zoals vaak het geval is bij leidinggevende functies met een vast all-in salaris.

Leg ten tweede vast hoe overwerk wordt vergoed: uitbetalen tegen het normale uurloon, uitbetalen met een toeslag, of compenseren met vrije tijd (tijd-voor-tijd). Zonder deze keuze op papier bepaalt uiteindelijk de rechter achteraf wat redelijk is, en dat is voor beide partijen minder voorspelbaar dan een eigen afspraak.

Leg ten derde de uren zelf vast. Niet achteraf uit het geheugen, maar lopend bijgehouden: wie werkte wanneer, en hoeveel uur. Dat is niet alleen prettig bij een discussie over overwerk, het is ook de basis om te zien of je structureel tegen de wettelijke grenzen aan loopt, en of de WW-premie voor een werknemer dreigt te stijgen door te veel overwerk.

Wanneer dit geen rol speelt

Niet elke werkgever heeft hier evenveel mee te maken. Werk je als zelfstandige zonder personeel, dan geldt de Arbeidstijdenwet voor jou niet: die wet beschermt werknemers, niet ondernemers die voor eigen rekening werken. Je kunt zelf bepalen hoeveel uur je maakt.

Voor leidinggevend of hoger personeel met een vast maandsalaris waarin overwerk contractueel is meegenomen — vaak met een zinsnede als 'in het salaris is eventueel overwerk verwerkt' — is een apart overwerkgesprek meestal niet aan de orde. De afspraak is dan al gemaakt, bij het aangaan van het contract. Let wel op dat zo'n bepaling niet wordt gebruikt om structureel veel extra uren weg te poetsen; bij excessief overwerk kan ook dan een rechter ingrijpen.

Ook bij een eenmalige, kleine uitloop van een dienst — een kwartier langer om een klus af te maken — is een formele overwerkregeling meestal overdreven. Dat wordt anders zodra het patroon wordt: elke week hetzelfde kwartiertje is geen overwerk meer, maar een verkapte uitbreiding van het aantal contracturen.

Val je onder een cao, check dan eerst die cao-tekst voordat je zelf iets regelt. Veel cao's hebben een eigen, specifiekere overwerkregeling dan wat hier als algemeen uitgangspunt staat, en die cao-regeling gaat voor.