Zzp'er inhuren: waarom de Belastingdienst sinds 2025 weer meekijkt

Jarenlang gold er een handhavingsmoratorium op schijnzelfstandigheid. De Belastingdienst mocht een bedrijf dat een zzp'er feitelijk als werknemer liet werken wel waarschuwen, maar niet meteen beboeten. Zo staat het ook op de eigen pagina van de Belastingdienst over dit onderwerp: tijdens het moratorium kon de dienst "bij schijnzelfstandigheid wel een aanwijzing aan opdrachtgevers geven, maar geen naheffingsaanslag of boete" (Belastingdienst).

Dat is voorbij. Dezelfde pagina is daar kort en direct over: "Met ingang van 1 januari 2025 geldt dat handhavingsmoratorium niet meer. Dat betekent dat we weer de normale regels hanteren." Geen overgangsjaar waarin alleen gewaarschuwd wordt, geen aparte coulanceregeling die op deze pagina wordt genoemd — vanaf die datum gelden dezelfde regels die ook voor elke andere onjuiste loonadministratie gelden.

Voor bedrijven die structureel met zzp'ers werken, verandert dit niets aan het werk zelf. Het verandert wel het risico van de manier waarop dat werk is ingericht. Werkte een zzp'er feitelijk al jaren als vaste medewerker, zonder dat iemand dat ooit heeft getoetst? Dan is dat nu niet langer een theoretische kwestie die ergens op de achtergrond blijft liggen, maar iets waar bij een controle daadwerkelijk een rekening aan hangt.

De kern van de beoordeling is niet het contract dat je met een zzp'er hebt getekend, maar hoe de samenwerking in de praktijk werkt. De Belastingdienst noemt drie kenmerken van loondienst: "de mogelijkheid tot werkgeversgezag", "de verplichting tot het leveren van (persoonlijke) arbeid" en "de beloning voor de verrichte arbeid" (Belastingdienst). Van die drie weegt de gezagsverhouding het zwaarst.

Om vast te stellen of die er is, stelt de Belastingdienst vier concrete vragen aan de opdrachtgever:

• "Kunt u bepalen hoe, wanneer, waar en met wie uw opdrachtnemer aan de opdracht werkt?"
• "Kunt u bepalen hoeveel uur of hoeveel dagen per week uw opdrachtnemer aan de opdracht werkt?"
• "Als uw opdrachtnemer met anderen moet samenwerken, kunt u zich dan bemoeien met die samenwerking?"
• "Als uw opdrachtnemer hetzelfde werk doet als uw werknemers: kunt u uw opdrachtnemer dezelfde aanwijzingen en instructies geven als uw werknemers?"

En dan de uitkomst, net zo direct geformuleerd: "Is het antwoord 1 of meer keer 'Ja', dan is dat een sterke aanwijzing voor een gezagsverhouding." Dat is dus geen checklist waarbij je op meerdere punten moet scoren voor er iets aan de hand is — één keer "ja" is al genoeg om als risico aangemerkt te worden.

Vertaal je die vier vragen naar de werkvloer, dan gaat het vooral om wie de regie heeft over hoe het werk wordt gedaan. Bepaal jij het rooster van een zzp'er net zoals je dat voor je eigen personeel doet? Verwacht je dat iemand elke dag van 8 tot 17 uur op de zaak is, terwijl diezelfde persoon voor niemand anders werkt? Geef je dezelfde briefing en dezelfde instructies aan een ingehuurde kracht als aan een vaste medewerker die naast hem staat, op dezelfde klus? Dat zijn precies de situaties waar de vier vragen van de Belastingdienst op wijzen.

Een zzp'er die zelf bepaalt hoe een opdracht wordt uitgevoerd, die eigen materiaal en gereedschap meeneemt, die voor meerdere opdrachtgevers tegelijk werkt en die zelf het risico draagt als het werk niet goed is — bijvoorbeeld door het op eigen kosten te moeten herstellen — zit aanmerkelijk verder van een gezagsverhouding af dan iemand die structureel meedraait in hetzelfde dienstrooster als het vaste team.

Dit is geen kwestie die je met een aangepast contract oplost als de praktijk niet verandert. Een overeenkomst die "zzp" of "geen gezagsverhouding" op papier zet, telt niet als de dagelijkse werkelijkheid het tegenovergestelde laat zien. De Belastingdienst kijkt naar wat er feitelijk gebeurt, niet naar hoe de afspraak is genoemd.

Het verschil tussen de oude en de nieuwe situatie zit in wat er gebeurt als de Belastingdienst bij een controle oordeelt dat iemand feitelijk in loondienst werkte. Vóór 2025 kreeg een opdrachtgever in dat geval een aanwijzing: een signaal om de werkwijze aan te passen, zonder dat daar meteen een rekening aan vastzat. Nu "de normale regels" weer gelden, is een naheffingsaanslag loonheffingen een reëel gevolg — met, afhankelijk van de situatie, een boete erbovenop.

Het punt daarbij is dat zo'n beoordeling niet alleen over de toekomst gaat. Als een samenwerking al jaren op dezelfde manier loopt, kijkt een controle naar hoe die samenwerking al die tijd heeft gewerkt, niet alleen naar hoe die er vanaf nu uitziet. Daarom is dit niet iets om pas te bekijken wanneer er een controle wordt aangekondigd — op dat moment ligt de werkwijze van de afgelopen jaren al vast, en is er weinig meer aan te passen.

Voor bedrijven die structureel met zzp'ers werken is de praktische consequentie dat het de moeite waard is om nu, per ingehuurde kracht, de vier vragen van de Belastingdienst eerlijk te beantwoorden — niet om het contract te herschrijven, maar om te zien of de dagelijkse samenwerking eigenlijk al op een personeelsrelatie lijkt.

Niet elke zzp'er die je inhuurt, is een risico. Het overgrote deel van de zzp-constructies in Nederland is precies waar hij voor bedoeld is: een specialist die voor meerdere klanten werkt, zelf bepaalt hoe en wanneer hij een klus aanpakt, eigen gereedschap en verzekeringen heeft, en zelf het financiële risico draagt als een klus misloopt. Daar verandert het opheffen van het moratorium niets aan — die situaties voldeden al niet aan de kenmerken van loondienst, en dat blijft zo.

Een paar signalen dat je waarschijnlijk weinig te vrezen hebt:

• De zzp'er werkt voor meerdere opdrachtgevers naast jou, niet exclusief voor jouw bedrijf.
• Hij of zij bepaalt zelf de werkmethode en de planning van de opdracht, binnen de afgesproken deadline.
• Er is een duidelijk resultaat afgesproken (een opgeleverde klus, een project), niet simpelweg "beschikbare uren".
• De zzp'er draagt zelf risico: bij een fout of vertraging is herstel voor eigen rekening, niet automatisch voor de jouwe.

Twijfel je nog over een specifieke situatie, dan is dat precies waar de checklist en de voorbeelden op Belastingdienst.nl voor bedoeld zijn — die zijn gemaakt om per geval te toetsen, niet om in algemene zin gerust of ongerust te zijn.