Transportverzekering voor je bedrijf: wanneer dekt de vervoerder niet

Een vervoerder is niet automatisch aansprakelijk wanneer jouw lading onderweg beschadigd raakt of kwijtraakt. Ondernemersplein, het gezamenlijke overheidsloket van onder meer KVK en RVO, schrijft het zo: transporteurs zijn maar tot een bepaald bedrag aansprakelijk voor schade aan goederen die ze vervoeren. Dat bedrag ligt vast in de voorwaarden van het vervoer, niet in wat de lading jou werkelijk waard is.

Er zijn ook situaties waarin de vervoerder helemaal niet aansprakelijk is. Volgens Ondernemersplein geldt dat bijvoorbeeld bij overmacht, bij verlies of diefstal, en wanneer de schade is ontstaan doordat jij de goederen slecht had verpakt. In al die gevallen draag jij het risico zelf, ook als je niets verkeerd hebt gedaan.

Voor grensoverschrijdend wegvervoer regelt het CMR-verdrag de aansprakelijkheid van de vervoerder. Dat verdrag bepaalt wie welk risico draagt tijdens het transport, maar het is geen verzekering: het beperkt alleen wat je van de vervoerder kunt terugvorderen als er iets misgaat, en vervangt dus geen eigen dekking.

Het gevolg: bij een dure of kwetsbare lading dekt de aansprakelijkheid van de vervoerder zelden de volledige schade. Of dat gat de moeite waard is om zelf te verzekeren, hangt af van de waarde van de lading en van wie het risico draagt tijdens welk deel van de reis.

Er zijn twee verzekeringen die nogal eens door elkaar worden gehaald, en ze dekken iets anders.

Een vervoerdersaansprakelijkheidsverzekering is er voor het bedrijf dat vervoert: de vervoerder zelf. Die verzekering dekt de aansprakelijkheid van de vervoerder wanneer goederen van een ander tijdens het transport beschadigd raken of verloren gaan, plus kosten voor vertraging, rechtshulp en het opruimen of vernietigen van beschadigde lading. Nationale-Nederlanden noemt hierbij een maximale dekking van €1.250.000 per gebeurtenis. Deze verzekering is bedoeld voor wie transport uitvoert of regelt, van zzp'er tot mkb-bedrijf, en is niet verplicht.

Een goederentransportverzekering is er juist voor de eigenaar van de lading. Die verzekert de waarde van de goederen zelf tijdens het vervoer, ongeacht of de vervoerder aansprakelijk is. Ben jij de verkoper of koper van de goederen en loop jij het risico, dan is dit de verzekering die voor jou relevant is — niet de aansprakelijkheidsverzekering van de vervoerder.

Welke van de twee voor jouw bedrijf zinvol is, hangt dus af van je rol: vervoer je zelf goederen van klanten, dan kijk je naar vervoerdersaansprakelijkheid. Ben je eigenaar van de lading die wordt vervoerd — als verkoper of als koper — dan is een goederentransportverzekering de relevante keuze.

Een transportverzekering is in Nederland niet algemeen verplicht. Er is wel een contractuele verplichting, en die ligt vast in de Incoterms die je met je handelspartner afspreekt.

Spreek je de Incoterm CIF (Cost, Insurance and Freight) of CIP (Carriage and Insurance Paid To) af, dan is de verkoper volgens KVK verplicht om een transportverzekering af te sluiten: "Als verkoper sluit je dan verplicht een transportverzekering af." Deze Incoterms worden gebruikt bij internationale handel, en de verplichting geldt specifiek voor de verkoper, niet voor de koper.

Bij andere Incoterms — zoals EXW, FOB of DAP — zijn koper en verkoper niet verplicht om zelf een verzekering af te sluiten. Dat betekent niet dat niemand het risico draagt: het risico ligt dan bij een van beide partijen, alleen zonder wettelijke verzekeringsplicht.

KVK raadt aan om bij elke internationale deal na te gaan over welk deel van het transport jij het risico draagt, en of je dat risico wilt verzekeren. Dat geldt dus ook buiten de verplichte CIF- en CIP-gevallen: de vraag is niet alleen "moet ik dit verzekeren", maar ook "wie draagt dit risico als er niets is afgesproken, en wil ik dat risico zelf dragen".

Hoe je een transportverzekering regelt, hangt af van hoe vaak je vervoert. Ondernemersplein maakt daarin een praktisch onderscheid.

Vervoer je regelmatig goederen, dan past een doorlopende verzekering voor een vaste periode beter. Die polis dekt al je zendingen binnen die periode, met een vastgesteld maximum per zending. Je regelt de verzekering dan één keer, in plaats van voor elke rit opnieuw een polis af te sluiten.

Vervoer je maar af en toe — een incidentele exportorder, een eenmalige grote levering — dan is een verzekering per zending logischer. Je betaalt dan alleen voor het transport waarvoor je daadwerkelijk risico loopt, zonder een doorlopende premie te betalen voor zendingen die er niet zijn.

Voor maatwerk, bijvoorbeeld bij een ongewone lading of een route met een hoger risico, verwijst Ondernemersplein naar je assurantietussenpersoon, je verzekeraar, of een FENEX-expediteur. Zij kunnen de dekking afstemmen op de specifieke lading, de route en de waarde, in plaats van een standaardpolis te gebruiken die daar niet goed op aansluit.

Een transportverzekering is niet in elke situatie de moeite waard. Een paar gevallen waarin je beter kunt wachten of het kunt laten.

Vervoer je uitsluitend binnenlands, met lage bedragen per zending en een vervoerder die je al jarenlang kent en vertrouwt? Dan is de kans op een schadeclaim die de premie niet waard is reëel. Een goedkope lading die zelden beschadigd raakt, verzekeren tegen een vaste jaarpremie kost dan meer dan het gemiddeld oplevert.

Spreek je met je handelspartner een Incoterm af waarbij de ándere partij verplicht is de transportverzekering te regelen — denk aan CIF of CIP met jou als koper — dan hoef je zelf niets af te sluiten. Dubbel verzekeren voegt niets toe, behalve kosten.

En draag je als verkoper het risico maar voor een heel klein deel van de reis, bijvoorbeeld alleen tot de goederen de vrachtwagen in gaan? Dan is een verzekering voor de volledige reis overdreven; je betaalt dan voor dekking die een andere partij in de keten al heeft of zelf moet hebben.

Twijfel je of jouw situatie hieronder valt? Ga dan eerst na welke Incoterm je hebt afgesproken en voor welk deel van de reis jij het risico draagt. Pas daarna is de vraag "verzekeren of niet" concreet te beantwoorden — in plaats van een vraag die je in het algemeen beantwoordt.