Voorlopige aanslag aanpassen: wanneer het zin heeft en hoe je het zelf doet

Een voorlopige aanslag inkomstenbelasting is een schatting. De Belastingdienst berekent hoeveel belasting je dit jaar waarschijnlijk moet betalen over de winst van je onderneming, en laat je dat bedrag al in maandelijkse termijnen betalen voordat de definitieve aanslag er is. Dat is in je eigen voordeel: zonder voorlopige aanslag krijg je achteraf in één keer de rekening over een heel jaar winst, en dat bedrag kan flink hoger zijn dan je op dat moment nog op de bank hebt staan.

Het probleem is dat die schatting meestal verouderd is. Over de aanslag van 2026 schrijft de Belastingdienst zelf:

"Uw voorlopige aanslag is meestal gebaseerd op uw gegevens uit 2024, tenzij u hem eerder hebt gewijzigd."

Twee jaar oude cijfers, terwijl je bedrijf inmiddels gegroeid of gekrompen kan zijn, een grote klant kwijt is of net een goede opdracht heeft binnengehaald. Zolang je niets doet, betaal je gewoon door op basis van die oude schatting, tot de definitieve aanslag alles rechttrekt.

Start je dit jaar met ondernemen en heb je nog geen voorlopige aanslag over dit jaar gehad? Dan vraag je er zelf een aan in plaats van een bestaande aanslag te wijzigen. De Belastingdienst raadt dat aan aan startende ondernemers juist omdat je de belasting dan in termijnen betaalt, in plaats van in één keer na de definitieve aanslag van het jaar daarna.

Aanpassen heeft zin zodra je weet dat de werkelijkheid behoorlijk afwijkt van wat er nu in de aanslag staat. Denk aan:

• Je winst valt dit jaar duidelijk hoger of lager uit dan de 2024-cijfers waarop de aanslag is gebaseerd.
• Je vermogen op 1 januari is veranderd: een andere spaarstand, meer of minder crypto, een belegging die je hebt verkocht.
• Je hypotheek of de WOZ-waarde van je woning is gewijzigd, of je hebt dit jaar een huis gekocht.
• Je giften, zorgkosten of te betalen partneralimentatie zien er dit jaar anders uit dan waar de aanslag nu van uitgaat.
• Je partner is iets anders gaan verdienen, wat meetelt in de gezamenlijke aanslag.

Het heeft minder zin als het verschil klein is. Wijzigen kost tijd, en bij een paar honderd euro aan winstverschil weegt dat vaak niet op tegen het effect op je maandtermijnen. Het heeft ook weinig zin als je zelf nog geen goed beeld hebt van je winst dit jaar: een slag in de lucht invullen levert straks weer een nieuwe afwijking op, en dus mogelijk weer een correctie nodig.

Let ook op het moment in het jaar. Heb je je aanslag over 2025 na 15 oktober nog gewijzigd, dan is die wijziging niet automatisch doorgezet naar 2026 — dat moet je apart checken en opnieuw invullen, anders reken je verder op basis van de oude, inmiddels gecorrigeerde situatie.

De Belastingdienst beschrijft het wijzigen van de voorlopige aanslag 2026 in vier stappen, die je via Mijn Belastingdienst zelf doorloopt.

Stap 1, voorbereiden. Verzamel je gegevens, ook de onderdelen die niet veranderd zijn: je BSN en IBAN, inkomensgegevens van jou en je partner, een schatting van je bank-, spaar- en beleggingssaldo en je crypto op 1 januari, de WOZ-waarde en je hypotheekgegevens, en een schatting van giften, zorgkosten, schulden, lijfrentepremies en AOV-premies.

Stap 2, inloggen. Log in op Mijn Belastingdienst met je DigiD en kies de optie om je voorlopige aanslag te wijzigen. Vraag je 'm samen met je partner aan, dan heeft ieder een eigen DigiD nodig.

Stap 3, invullen. Je kunt de gegevens uit je aangifte van 2024 laten voorinvullen. Doe dat, maar controleer vervolgens alles. De Belastingdienst zegt het zelf zo: "Controleer dus goed wat er al staat." Klopt iets niet meer, pas het aan of verwijder het. Na 15 minuten zonder actie log je automatisch uit, maar wat je al invulde blijft bewaard.

Stap 4, ondertekenen en verzenden. Onderteken met je DigiD (bij een gezamenlijke aanvraag ieder apart) en verstuur. Je krijgt een ontvangstbevestiging, en meestal binnen 4 tot 5 weken bericht, uiterlijk binnen 8 weken.

Na het versturen beoordeelt de Belastingdienst je wijziging en stuurt een nieuwe voorlopige aanslag. Die reactie komt volgens de Belastingdienst meestal binnen 4 tot 5 weken, en in ieder geval binnen 8 weken. Je ingevulde gegevens kun je later terugvinden als pdf in Mijn Belastingdienst, dat is handig als je boekhouder of accountant later wil zien welke cijfers je hebt opgegeven.

Valt de nieuwe aanslag hoger uit dan wat je al betaalde, dan betaal je het verschil terug in de resterende maandtermijnen van het jaar. Valt hij lager uit, dan krijg je wat je te veel betaalde, terug. Dat is precies waarom het wijzigen de moeite waard kan zijn bij een duidelijke afwijking: je maandlasten sluiten weer aan op wat je werkelijk verschuldigd bent, in plaats van dat het verschil zich een jaar later in één keer aandient bij de definitieve aanslag.

Houd er rekening mee dat de aanpassing alleen de voorlopige aanslag wijzigt, niet je uiteindelijke belastingplicht. De definitieve aanslag, die volgt na je aangifte over het jaar zelf, bepaalt hoeveel belasting je echt moet betalen. Een goed bijgewerkte voorlopige aanslag zorgt er vooral voor dat het verschil tussen die twee bedragen klein blijft, in plaats van dat je achteraf voor een grote bijbetaling of een lange wachttijd op een teruggave komt te staan.

De meest voorkomende fout is de voorinvulling klakkeloos overnemen. Het systeem vult gegevens uit je aangifte van 2024 in, maar dat zijn niet per definitie de juiste cijfers voor dit jaar. Loop elk onderdeel echt langs, ook de velden die er al jaren hetzelfde uitzien, want precies daar sluipt een verouderd bedrag binnen.

Een tweede valkuil is te optimistisch of te voorzichtig schatten. Reken je de winst flink naar beneden terwijl het jaar uiteindelijk toch goed loopt, dan loop je bij de definitieve aanslag alsnog tegen een bijbetaling aan. Reken je juist te hoog, dan leen je in feite onnodig geld aan de Belastingdienst tegen geen enkele rente. Een reële tussentijdse schatting op basis van je cijfers tot nu toe werkt beter dan een gok in een van beide richtingen.

Een derde valkuil is vergeten dat een wijziging van vorig jaar niet automatisch doorloopt. Paste je de aanslag over 2025 na 15 oktober nog aan, dan staat die aanpassing niet vanzelf ook in de aanslag van 2026. Je begint dat jaar dus weer bij de oude, inmiddels achterhaalde gegevens, tenzij je dat zelf opnieuw corrigeert.

Ten slotte: bij een gezamenlijke aanvraag met je partner heeft ieder een eigen DigiD nodig om te ondertekenen. Mis je dat, dan loopt de aanvraag vast op het laatste scherm, nadat je alle gegevens al hebt ingevuld.