← Alle artikelen

Software laten bouwen: wie is eigenaar van de code?

Oarized · 17 november 2026

De hoofdregel: de maker heeft het auteursrecht, niet de betaler

Je laat een freelancer of een bureau software of een koppeling bouwen, je betaalt de factuur, en je gaat ervan uit dat het dan van jou is. Dat is een van de meest hardnekkige misverstanden bij het laten ontwikkelen van software: betalen voor het werk is niet hetzelfde als eigenaar worden van het auteursrecht op de code.

De Auteurswet regelt dit niet via de factuur, maar via de arbeidsrelatie. Artikel 7 van de Auteurswet zegt letterlijk:

"Indien de arbeid, in dienst van een ander verricht, bestaat in het vervaardigen van bepaalde werken van letterkunde, wetenschap of kunst, dan wordt, tenzij tusschen partijen anders is overeengekomen, als de maker van die werken aangemerkt degene, in wiens dienst de werken zijn vervaardigd."

Dat artikel gaat over werknemers. Staat iemand bij jou op de loonlijst en bouwt die in dat dienstverband software, dan ben jij als werkgever automatisch de auteursrechthebbende, tenzij je iets anders hebt afgesproken. Maar een freelancer, zelfstandige ontwikkelaar of extern bureau is niet 'in dienst van' jouw bedrijf. Die valt buiten dit artikel. En zonder dat artikel geldt de normale regel uit de Auteurswet: het auteursrecht ligt bij degene die het werk daadwerkelijk heeft gemaakt. Niet bij wie ervoor betaalt.

Zonder schriftelijke afspraak krijg je gebruiksrecht, geen eigendom

Wat betekent dit in de praktijk als je met een ontwikkelaar of bureau alleen een offerte en een rekening hebt uitgewisseld, zonder iets over auteursrecht vast te leggen? Dan blijft de ontwikkelaar rechthebbende. Jij krijgt op zijn best een gebruiksrecht: je mag de software gebruiken waarvoor je hem hebt laten maken, maar je bent er geen eigenaar van.

Een toelichting van advocatenkantoor Dirkzwager over IT-contracten brengt dit kort samen: "De softwareontwikkelaar is auteursrechthebbende en de afnemer ontvangt een licentie c.q. gebruiksrecht." Het kantoor noemt het idee dat betalen automatisch tot eigendom leidt expliciet "volgens de Auteurswet niet juist".

Bij freelance opdrachten ligt het net iets genuanceerder, maar de uitkomst is hetzelfde zolang er niets op papier staat. Freelance.nl schrijft over auteursrecht bij opdrachten: je houdt in beginsel automatisch auteursrecht op wat je zelf maakt, en bij een opdracht is het weliswaar "gebruikelijk dat de partij onder wiens vlag jij werkt rechthebbende is", maar dat is een gewoonte, geen automatisme uit de wet. Die overdracht moet je, in de woorden van de bron, 'op papier' afspreken: "Maak hier goede afspraken over met elkaar op papier."

Praktisch gevolg: zonder die schriftelijke afspraak kun je niet zomaar de broncode laten aanpassen door een andere partij, de software laten doorontwikkelen zonder de oorspronkelijke bouwer erbij te betrekken, of hem verkopen als onderdeel van je bedrijf. Je gebruiksrecht gaat precies zo ver als waarvoor je de software hebt laten bouwen – niet verder.

Wat er misgaat zonder duidelijke afspraken: een zaak bij de rechtbank Rotterdam

Dit is geen theoretisch risico. Op 31 mei 2021 deed de voorzieningenrechter van de rechtbank Rotterdam uitspraak in een geschil tussen softwaredistributeur dmarcian Europe en zijn softwareleverancier (ECLI:NL:RBROT:2021:7869). De distributeur had zelf aanpassingen en uitbreidingen aan de software gemaakt. De leverancier wilde daarvoor wel een licentie geven, maar stelde als voorwaarde dat de distributeur zijn auteursrecht op die aanpassingen aan de leverancier zou overdragen. De distributeur weigerde, waarna de leverancier de toegang tot gedeelde systemen blokkeerde.

Voor de rechter konden beide partijen niet overtuigend aantonen wie welk deel van de code had geschreven, en waren er geen afspraken over het auteursrecht gemaakt. De rechter overwoog: "De voorzieningenrechter overweegt dat er geen duidelijke afspraken zijn gemaakt" en concludeerde dat "op voorhand niet kan worden uitgesloten dat er sprake is van een gezamenlijk auteursrecht."

De rechter loste het dispuut niet definitief op, maar trof een tussenmaatregel: de leverancier moest de blokkade opheffen, en de distributeur moest in ruil daarvoor 20% van zijn omzet uit de verkoop van de software afdragen aan de leverancier, in afwachting van verder onderzoek.

De zaak gaat niet over een klein mkb-bedrijf met een simpele offerte, maar het laat precies zien waar het misgaat: zodra twee partijen allebei aan dezelfde code hebben gewerkt zonder dat vooraf vast te leggen wie welke rechten heeft, moet uiteindelijk een rechter uitzoeken wie wat heeft gemaakt. Dat kost tijd, geld, en in dit geval: een flink deel van de omzet.

Wat er in het contract moet staan om wél eigenaar te worden

Wil je als opdrachtgever daadwerkelijk eigenaar worden van de code, dan regel je dat vóór de start van het project, niet achteraf als je van leverancier wilt wisselen. Een paar punten die in de overeenkomst met je ontwikkelaar of bureau moeten staan:

  • Een schriftelijke overdracht van het auteursrecht. Dirkzwager is daar duidelijk over: wil je eigenaar worden, dan moet er in het contract met de ontwikkelaar een schriftelijke overdracht van de auteursrechten worden vastgelegd. Een overdracht via een mondelinge afspraak of alleen een factuuromschrijving is juridisch niet genoeg.

  • Toegang tot de broncode. Een overdracht van auteursrecht zonder de broncode zelf is weinig waard. Spreek af dat je de volledige, werkende broncode krijgt, inclusief documentatie over hoe die in elkaar zit, zodat een andere partij er ook mee kan werken.

  • Persoonlijkheidsrechten. Naast het auteursrecht zelf bestaan er persoonlijkheidsrechten van de maker, zoals het recht om zich tegen misvorming van het werk te verzetten. Die gaan niet automatisch mee over bij een overdracht van auteursrecht en moeten apart worden geregeld.

  • De scope van het gebruik. Ga je niet voor volledige overdracht, maar voor een licentie, leg dan vast waarvoor je de software precies mag gebruiken. Gebruik je het later voor iets anders dan afgesproken, dan heb je daar opnieuw toestemming voor nodig.

Dit hoeft geen ellenlang juridisch document te zijn. Eén duidelijke alinea in de offerte of de overeenkomst, waarin staat wie na afronding het auteursrecht heeft en wie de broncode krijgt, voorkomt het grootste deel van de problemen die hierboven staan beschreven.

Niet elk project heeft volledige eigendom nodig

Volledige overdracht van auteursrecht klinkt als de veilige keuze, maar is niet altijd nodig en vaak ook niet gratis. Veel ontwikkelaars en bureaus rekenen voor een volledige overdracht een hogere prijs dan voor een gebruiksrecht, juist omdat ze dan hun eigen code niet meer kunnen herbruiken in andere projecten of een eigen product daarop kunnen baseren.

Voor een eenvoudige koppeling tussen twee bestaande systemen, een los script dat een terugkerende taak overneemt, of een maatwerkrapportage die je zelf nooit zult laten doorontwikkelen door een andere partij, is een ruim gebruiksrecht vaak genoeg. Je wilt het kunnen gebruiken zolang je het nodig hebt, eventueel laten aanpassen door dezelfde partij, en dat is het.

Volledige eigendom wordt pas belangrijk zodra één van deze dingen geldt: je wilt niet afhankelijk blijven van één leverancier, de software wordt een kernonderdeel van hoe je bedrijf werkt, je overweegt het later aan een andere partij te laten doorbouwen, of de software zelf wordt een product dat je aan klanten verkoopt. In die gevallen is het de moeite waard om de hogere prijs voor een overdracht te betalen en dat vooraf vast te leggen.

Vraag je dit niet vooraf af en laat je het bij een los contractje zonder die bepaling, dan is de uitkomst niet per se een ramp – maar je weet dan ook niet zeker wat je wel en niet mag met software waarvoor je wél de volledige rekening hebt betaald.